Stutta svarið strax
Gervigreindarlíkön (svokölluð AVM, e. Automated Valuation Models) hafa tekið risastökk fram á við og ná nú 2-3% miðgildisskekkju fyrir venjulegar íbúðir, samanborið við 10-15% fyrir fimm árum. En fyrir eignir yfir 2 milljónum dala, sem er einmitt sá flokkur sem margir íslenskir fjárfestar horfa til á Phuket, stökkbreytist skekkjan upp í 10-20%. Á 3 milljón dala villu jafngildir það allt að 300.000-600.000 dala óvissu, tala sem enginn ætti að hunsa áður en hann treystir á algóritma einan.
Tæknin hefur svo sannarlega tekið framförum, um það er ekki deilt. Spurningin sem skiptir raunverulegu máli er hvar gervigreindin hefur þegar tekið við hlutverki matsmannsins, og hvar blindir blettir hennar geta kostað þig heilt árs leigutekjur.
Hversu nákvæm er gervigreind í verðmati fasteigna árið 2026?
- Miðgildisskekkja fyrir staðlaðar íbúðir árið 2026 er um 2-3%, niður úr 10-15% fyrir fimm árum
- Lúxuseignir (yfir 2 milljónum dala) eru metnar með 10-20% skekkjumörkum, mun verra en á almennum markaði
- Fjölbýliseignir (multifamily) eru nákvæmasti flokkur atvinnuhúsnæðis, með 95-97% nákvæmni
- Skrifstofuhúsnæði dregst aftur úr með aðeins 88-94% nákvæmni, sem gerir gervigreind óáreiðanlegri fyrir þann flokk
- 14,6 milljónir eigna í Bandaríkjunum bera 1% árlega flóðahættu sem gervigreindarlíkön ná kerfisbundið ekki að verðleggja
- Strandhéruð án lögbundinnar flóðaupplýsingaskyldu gætu í heild verið ofmetin um 121-237 milljarða dala
Hvað segja tölurnar okkur um mismunandi eignaflokka?
Nákvæmni gervigreindar í verðmati staðlaðs húsnæðis náði miðgildisskekkju upp á 2-3% árið 2026, sem er nánast sambærilegt við mannlegan matsmann á þroskuðum fasteignamörkuðum. Það er umtalsverð framför og útskýrir af hverju gervigreindarverkfæri eru nú notuð sem fyrsta skref hjá flestum fasteignasölum og fjárfestum.
Lúxusgeirinn er hins vegar áfram blindur blettur í kerfinu. Fyrir eignir yfir 2 milljónum dala skjátlast algóritmum um 10-20%. Ástæðan er einföld: einstakar eignir skila of litlum samanburðargögnum, og villa með útsýni yfir Andaman-hafið er í raun einstök í sinni röð, engin eign er nákvæmlega eins.
Atvinnuhúsnæði skiptist líka mjög misjafnt eftir undirflokkum. Fjölbýliseignir eru metnar með 95-97% nákvæmni þökk sé stöðluðum leigutekjustraumum sem eru auðveldir að fyrirmodela. Skrifstofuhúsnæði situr hins vegar aðeins í 88-94% nákvæmni, enda geta þættir eins og fjarvinnufyrirkomulag fyrirtækja enn ekki verið metnir áreiðanlega af gervigreind.
Getur gervigreind reiknað út loftslagsáhættu?
Loftslagsáhætta er raunverulegt gat í líkönunum. Árið 2026 standa um 14,6 milljónir eigna í Bandaríkjunum einum frammi fyrir 1% árlegri flóðalíkindum, en gervigreindarverkfæri hunsa þennan þátt oft algjörlega. Þetta stuðlar að áætlaðri 121-237 milljarða dala ofmatsbólu á strandsvæðum.
Fyrir Íslending sem er að skoða strandeign á Phuket, í Hua Hin eða Pattaya er þetta sérstaklega mikilvægt. Flóðahætta og staðbundin skipulagsmál eru sjaldnast inni í gervigreindarlíkönum, og því þarf að afla þeirra upplýsinga sérstaklega.
Af hverju er taílenski markaðurinn sérstaklega erfiður viðureignar?
Taíland er sérlega snúið tilfelli fyrir gervigreindarmódel. Það er enginn samræmdur, opinber gagnagrunnur um fasteignaviðskipti sambærilegur við MLS-kerfi sem þekkist víða á Vesturlöndum. Gögnin eru dreifð milli héraðslandskrifstofa (Land Department), og verð á fermetra á Phuket getur verið 3-4 sinnum hærra eða lægra innan sömu soi (götu eða undirgötu) eftir staðsetningu, útsýni og gæðum byggingar.
Eftirspurnarsamhengið skiptir líka máli fyrir nákvæmni matsins. Á fyrri árshelmingi 2026 stóðu erlendir kaupendur fyrir 67% af sölu íbúða í Bang Tao og Cherng Talay á Phuket, en taílenskir kaupendur fyrir afganginum, 33%. Á sama tíma jukust kaup útlendinga í miðborg Bangkok upp í 32% af öllum viðskiptum, samanborið við 18% árin á undan. Svona mikil erlend virkni ofan á þunnan og sundurlausan gagnagrunn er einmitt aðstæðurnar þar sem skekkjumörk AVM-líkana víkka út.
Skref fyrir skref: Hvernig á að nota gervigreind skynsamlega við kaup
-
Skilgreindu fyrst eignaflokkinn. Ef þú ert að skoða staðlaða íbúð undir 500.000 dölum gefur gervigreindarmat góðan viðmiðunarpunkt með 2-3% skekkjumörkum. Fyrir villur yfir 2 milljónum dala skaltu treysta á mat sérfræðings á staðnum í staðinn.
-
Keyrðu að minnsta kosti tvær AVM-þjónustur samhliða. Berðu saman niðurstöður. Ef munurinn er yfir 5% er það merki um að gagnagrunnurinn sé of þunnur og handvirk staðfesting nauðsynleg.
-
Athugaðu loftslagsáhættu sérstaklega. Gervigreindarmöt sleppa yfirleitt flóðalíkum. Fyrir strandeignir á Phuket, í Hua Hin eða Pattaya skaltu biðja um flóðakort frá sveitarfélaginu, það kostar ekkert.
-
Berðu saman við raunveruleg viðskipti. Biddu fasteignasalann þinn um 3-5 fullkláruð sambærileg viðskipti síðustu 6 mánuði. Í Taílandi eru viðskiptaskrár varðveittar hjá Landskrifstofunni (Krom Thi Din) og fást afhentar samkvæmt beiðni.
-
Taktu tillit til staðbundinna þátta sem gervigreind sér ekki. Nýr fyrirhugaður vegur, breyting á skipulagi eða verslunarmiðstöð sem er að rísa í nágrenninu munu öll hafa áhrif á verðið, en ekkert af þessu birtist í algóritma.
-
Skipuleggðu skoðunarferð á staðnum. Ekkert líkan kemur í stað líkamlegrar skoðunar. Ef þú ert að skipuleggja ferð til Taílands til að skoða eignir er ráðlagt að bóka gistingu í nágrenninu fyrirfram svo þú náir að skoða nokkra kosti á 2-3 dögum.
-
Pantaðu faglegt verðmat. Fyrir eignir yfir 10 milljónum baht (jafngildi um 280.000 dala og meira) kostar sjálfstætt mat frá löggiltum taílenskum matsmanni 10.000-30.000 baht, hóflegt verð fyrir vörn gegn gervigreindarskekkju sem gæti numið hundruðum þúsunda dala.
Niðurstaðan fyrir kaupendur
Árið 2026 er samstaða greinarinnar skýr: AVM-líkön eru verkfæri innan ferlisins, ekki staðgengill mannlegrar sérfræðiþekkingar. Lokaákvörðunin liggur enn hjá sérfræðingi sem þekkir markaðinn.
Gervigreindarmat er öflugur fyrsti sigti sem sparar tugi klukkustunda af handvinnu við rannsóknir. En lokaákvörðunin um fjárfestingu á taílenskum markaði liggur enn hjá manneskju sem skilur staðbundnar aðstæður, hefur skoðað eignina í eigin persónu og staðfest skjölin hjá Landskrifstofunni. Í ljósi þess að erlendir kaupendur eru nú ráðandi afl í hverfum eins og Bang Tao og Cherng Talay, þar sem þeir stóðu fyrir 67% af sölu á fyrri árshelmingi 2026, skiptir þetta mannlega staðfestingarskref meira máli en nokkru sinni fyrr, ekki minna.
Hjá Fasteignir í Taílandi mælum við með að nota gervigreindarverkfæri sem fyrsta skref, en aldrei sem eina skrefið, sérstaklega þegar upphæðirnar sem um ræðir eru jafn háar og á taílenskum lúxusmarkaði.
Heimild: Nation Thailand
